Vào ngày 17 tháng 10, giờ địa phương, Nishad Singh, cựu giám đốc kỹ thuật của FTX, bước ra khỏi Tòa án Quận Liên bang tại 500 Pearl Street, Quận Nam New York, cùng với một đám đông người dân và hoàn thành ngày thẩm vấn thứ hai tại tòa. "Phiên tòa thế kỷ" này, được tổ chức để chống lại cựu "cậu bé vàng của giới tiền tệ" và Người sáng lập và Giám đốc điều hành FTX Sam Bankman-Fried (SBF), vì nghi ngờ gian lận tài chính lớn và rửa tiền, đã bước sang tuần thứ ba kể từ khi nó khai mạc vào ngày 3 tháng 10.

Vào ngày 11 tháng 11 năm ngoái, FTX, sàn giao dịch tiền điện tử lớn thứ hai thế giới, bất ngờ sụp đổ và nộp đơn xin phá sản. 32 tỷ USD giá trị thị trường đã bị xóa sổ chỉ sau một đêm và 1 triệu chủ nợ có liên quan, gây ra một trận động đất lớn trong ngành tiền điện tử. Với việc phá sản và giải thể, bóng tối, tội lỗi, sự điên rồ và không thể chịu đựng được ẩn giấu từ lâu đằng sau FTX cũng lộ diện. Nhiều giám đốc điều hành của công ty, bao gồm cả SBF, đều bị bắt và phải đối mặt với nhiều cáo buộc hình sự từ bộ tư pháp Hoa Kỳ.

Cho đến nay, ba nhân vật trong vòng tròn cốt lõi của đế chế tiền điện tử FTX từng bao vây SBF đã đạt được thỏa thuận nhận tội với các công tố viên và xuất hiện trước tòa với tư cách là nhân chứng quan trọng.

Trước tiên hãy nhận dạng các khuôn mặt:

Gary Wang, người đồng sáng lập FTX và quỹ phòng hộ chị em Alameda Research, từng là CTO của hai công ty này. Anh gặp SBF tại một trại hè toán trung học, và cả hai không chỉ được nhận vào MIT cùng nhau mà còn trở thành bạn cùng phòng. Năm 2017, Gary Wang từ chức tại Google và đồng sáng lập Alameda với SBF. Anh ta làm chứng tại phiên tòa rằng anh ta được SBF hướng dẫn đối xử đặc biệt với Alameda và sử dụng trái phép tiền của khách hàng FTX để lấp đầy khoảng trống tài chính của Alameda kể từ khi thành lập sàn giao dịch. SBF cũng yêu cầu anh ta tạo ra một lỗ hổng phần mềm cho phép quỹ phòng hộ Alameda có hạn mức tín dụng 65 tỷ USD và "rút tiền không giới hạn" tại FTX.


Hình ảnh của YukiIwamura/Bloomberg

Nishad Singh, đồng sáng lập và cựu giám đốc kỹ thuật của FTX. Anh tốt nghiệp trường UC Berkeley và là bạn thân của anh em SBF ở trường trung học và là bạn cùng phòng trong giai đoạn đầu khởi nghiệp của họ. Sau khi đạt đến đỉnh cao của cuộc đời, họ cùng nhau chuyển đến căn hộ penthouse sang trọng có sức chứa 10 người ở Bahamas. NishadSingh tuyên bố rằng ông biết rằng SBF đã chuyển khoảng 8 tỷ USD tài sản của khách hàng FTX sang tài khoản Alameda và lạm dụng chúng một cách riêng tư.


Hình ảnh từ YukiIwamura|Bloomberg|GettyImages

Caroline Ellison, nhân chứng được theo dõi nhiều nhất trong ba nhân chứng. Nữ học giả Stanford này là đồng nghiệp của SBF khi anh còn là nhân viên giao dịch tại Công ty JaneStreet ở Phố Wall. Cô cũng là bạn tâm giao và bạn gái cũ của anh. Bà sẽ được thăng chức làm đồng Giám đốc điều hành của Alameda bắt đầu từ tháng 8 năm 2021. Trong lời khai của mình, bà thừa nhận rằng Alameda đã sử dụng trái phép tiền khách hàng của FTX để thực hiện các giao dịch và xác định SBF là người có quyền quyết định cuối cùng của hai công ty.


Hình ảnh từ Michael M. Santiago|GettyImages

Thật ra, bao gồm cả bản thân SBF và ba nhân chứng chủ chốt này, 10 nhân viên cốt lõi của FTX đều là đồng nghiệp cũ của SBF tại JaneStreet, hoặc là bạn cùng lớp đại học của anh ấy và là thành viên của hội "Vị tha hiệu quả" tại trường cũ của anh ấy, MIT, và có nhiều mối quan hệ thân thiết với nhau.

Một người quen thuộc với vấn đề này đã mô tả FTX rằng: “Toàn bộ hoạt động kinh doanh được điều hành bởi một nhóm trẻ sống ở Bahamas ", đồng thời nói rằng nhóm nhỏ gồm 10 người này còn quá trẻ và thiếu kinh nghiệm. Không có tiêu chuẩn trong công việc. SBF có tiếng nói cuối cùng trong hầu hết mọi vấn đề. Xử lý quỹ chục tỷ giống như trò trẻ con.

Vậy làm thế nào mà những người có vẻ là "híp nhỏ" này lại khiến rất nhiều nhà đầu tư cấp cao trên khắp thế giới, bao gồm cả những gã khổng lồ đầu tư mạo hiểm như Sequoia Capital, SoftBank Vision, Temasek, và Tiger Global, cũng như những người chơi trong vòng tròn tiền tệ hoang dã bị "cắt bỏ tỏi tây", dẫn đến thua lỗ nặng nề và đổ máu?

Nếu muốn đánh giá ngắn gọn về dòng thời gian sụp đổ của FTX, chúng ta phải bắt đầu với những tiết lộ về cơ cấu tài sản của Alameda.

Chỉ mất 10 ngày để rơi khỏi bàn thờ

Vào ngày 2 tháng 11 năm ngoái, CoinDesk, một trang web tin tức tập trung vào Bitcoin và tiền kỹ thuật số, đã xuất bản một bài báo tiết lộ rằng Alameda Research, công ty kinh doanh tiền điện tử định lượng chị em của FTX và nhà tạo lập thị trường giao dịch tự vận hành của SBF, có phần lớn tài sản là token FTT của nền tảng FTX, chiếm khoảng 40% tổng tài sản.

Điều này cho thấy nền tảng tài chính của Alameda không dựa trên hệ thống tiền tệ tương đối ổn định như đồng đô la Mỹ hay Bitcoin mà phụ thuộc vào điều kiện hoạt động của FTX. Không chỉ vậy, Alameda còn sử dụng token FTT làm tài sản thế chấp để vay số tiền lớn từ tài khoản FTX. Nói một cách thẳng thắn, Alameda lấy tiền thật của khách hàng từ FTX, nhưng chỉ cần ứng trước mã thông báo FTT do họ tự sản xuất mà họ đã không thiếu. Phương pháp này giống như “bộ quần áo mới của hoàng đế”.

Vào ngày 5 tháng 11, Changpeng Zhao (CZ), người sáng lập Binance, sàn giao dịch tiền điện tử lớn nhất thế giới, đã tweet để cảnh báo rủi ro và tuyên bố rằng ông sẽ bán toàn bộ FTT trong tay mình.


Ảnh từ

Theo email nội bộ của FTX, quỹ của FTX đã có dòng tiền ròng chảy ra gần 6 tỷ USD trong vòng 72 giờ và giá FTT cũng lao dốc từ hơn 100 tỷ USD 20 USD đến 1,5 USD. Đồng thời, một số lượng lớn người dùng nhận thấy tiền gửi của họ trên nền tảng FTX bị đóng băng và không thể rút tiền mặt. Lúc này, vòng tròn tiền tệ đang hỗn loạn và thời tiết sắp thay đổi. Người ta bắt đầu ngửi thấy dấu hiệu sắp có mưa lớn và tòa nhà sẽ sụp đổ.

Vào thời điểm quan trọng, vào ngày 8 tháng 11, CZ đã bất ngờ thông báo trên Twitter: “Chúng tôi đã nhận được yêu cầu trợ giúp từ cuộc khủng hoảng thanh khoản nghiêm trọng ở FTX. Để bảo vệ người dùng, Binance dự định mua lại toàn bộ FTX và sẽ đạt được tiến bộ hơn nữa về vấn đề này trong vài ngày tới. Tiến hành một cuộc điều tra toàn diện. ”


Ảnh từ Nhưng hơi thở nhẹ nhõm này vẫn chưa kết thúc. Chưa đầy một ngày, Twitter chính thức của Binance đã đăng một thông báo cho biết dựa trên kết quả thẩm định, cuối cùng họ đã quyết định từ bỏ việc mua lại FTX.


Hình ảnh từ

Vào ngày 11 tháng 11 năm 2022, SBF tuyên bố trên Twitter rằng họ đã nộp đơn lên tòa án Hoa Kỳ để yêu cầu bảo hộ phá sản FTX và Alameda , đồng thời bày tỏ sự tiếc nuối vì cuối cùng mọi chuyện đã đi đến thời điểm này.


Hình ảnh từ Bản thân anh ấy đã từ chức Giám đốc điều hành vào đầu tháng trước và bỏ trốn đến Bahamas vào ngày thứ 2 khi tin tức được tiết lộ. Từ căn hộ penthouse với tầm nhìn rộng và khung cảnh tuyệt đẹp, anh nhìn từ xa thảm kịch con người mà anh đã tạo ra.

Một mớ hỗn độn

Người kế nhiệm SBF làm Giám đốc điều hành và người thanh lý mới của FTX là John Ray III. Là một luật sư chuyên nghiệp với 40 năm kinh nghiệm, ông nổi tiếng với việc xử lý các vụ phá sản và tái cấu trúc doanh nghiệp lớn và được mệnh danh là "Titan hồi sinh" trong ngành. Lần này, nhiệm vụ của anh là thu hồi tài sản của FTX càng nhiều càng tốt và tìm kiếm công lý cho các chủ nợ và nhà đầu tư.


John Ray III phát biểu tại phiên điều trần của Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện ở Washington vào ngày 3 tháng 12 năm ngoái. Ảnh từ AlDrago/Bloo mbergviaGettyImages

Nhưng mặc dù ông đã xử lý vụ thanh lý phá sản Enron gây chấn động nước Mỹ và giúp chính phủ Mỹ thu hồi số tiền 60 tỷ USD, nhà thanh lý kỳ cựu này đã nhìn thấy "mớ hỗn độn" do FTX để lại. Ông cũng thốt lên: "Trong sự nghiệp của mình, tôi chưa bao giờ thấy sự thất bại hoàn toàn trong việc kiểm soát công ty và thông tin tài chính không đáng tin cậy như vậy." Ông nói, “Từ tính toàn vẹn của hệ thống bị xâm phạm và sự giám sát sai lầm ở nước ngoài, đến sự tập trung quyền kiểm soát vào một số rất ít người thiếu kinh nghiệm. Trong tay những cá nhân thiếu kinh nghiệm và non nớt, tình trạng này là chưa từng có.”

Đánh giá từ hồ sơ dài 30 trang của Ray gửi lên Tòa án Phá sản Liên bang Hoa Kỳ, Việc quản lý của FTX chỉ có thể tóm tắt bằng một từ: Hỗn loạn.

Trước hết, Ray không thể tìm thấy bất kỳ tài khoản ngân hàng, tài khoản tiền mặt hoặc bản ghi tài khoản phải trả nào của công ty . Dòng tiền cực kỳ không rõ ràng và không rõ ràng, khiến anh không thể biết chính xác FTX còn lại bao nhiêu tài sản. “Nếu không có kiểm toán và giám sát tài chính chuyên nghiệp, một số công ty con cũng gặp vấn đề”. Một công ty khổng lồ trị giá hàng chục tỷ đô la như vậy thậm chí còn không có thành tích tài chính tốt. Nó bình thường hơn một đứa trẻ chơi nhà.

FTX cũng không có loại kiểm soát thanh toán phù hợp với doanh nghiệp thương mại : Nhân viên thường gửi đơn đăng ký thanh toán thông qua nền tảng trò chuyện trực tuyến và các nhóm giám sát khác nhau phê duyệt thanh toán bằng cách phản hồi biểu tượng cảm xúc.

Đồng thời, với tư cách là một sàn giao dịch tài sản kỹ thuật số, FTX không lưu giữ sổ sách kế toán hoặc thực hiện giám sát tuân thủ đối với tài sản kỹ thuật số của mình . Họ “đã sử dụng địa chỉ email của nhóm không bảo mật với tư cách là người dùng root để truy cập vào các khóa riêng tư bí mật và dữ liệu nhạy cảm chính của nhóm FTX toàn cầu.” Điều này cũng dẫn đến một cuộc tấn công kỳ lạ của hacker vào đêm 11/11, khi FTX tuyên bố phá sản. Hơn 330 triệu USD đã chảy ra khỏi nền tảng và biến mất trong biển dây chuyền rộng lớn (mặc dù điều này sau đó bị các cựu nhân viên FTX nghi ngờ là "hành vi trộm cắp tự giám sát").

Ngoài ra, FTX không lưu giữ bất kỳ hồ sơ nào về các khoản đầu tư và quyết định và chưa bao giờ tổ chức cuộc họp hội đồng quản trị. Ngay cả bản thân SBF cũng khuyến khích các giám đốc điều hành tại FTX và Alameda sử dụng ứng dụng Signal “ghi sau khi đọc” để liên lạc nội bộ. Họ cố tình chọn ngôn ngữ mơ hồ để viết các tài liệu nội bộ nhằm trốn tránh sự giám sát và tránh để lại những hồ sơ có thể mang tính buộc tội trong tương lai. Cá nhân Caroline Ellison từng thừa nhận: "SBF đã dặn chúng tôi không nên đưa vấn đề ra văn bản vì điều này có thể gây ra vấn đề pháp lý".

Chuyển sang vấn đề nhân sự, FTX không cung cấp được danh sách nhân viên hoàn chỉnh, thiếu điều khoản lao động và không có bộ phận kế toán , chưa nói đến quy trình làm việc được tiêu chuẩn hóa. Bất chấp khả năng "trả trắng", việc quản lý một sàn giao dịch tuyên bố có 300 nhân viên và "đứng đầu vòng tròn tiền tệ" lại rất hỗn loạn. Hàng chục tổ chức đầu tư hạng nhất như SoftBank và Sequoia cũng đổ xô đầu tư hơn 2 tỷ USD. Tôi tự hỏi liệu đó có phải là do sự tin tưởng quá mức vào thế giới không tưởng của tiền điện tử được SBF mô tả?

Những kẻ lừa đảo đội lốt "lòng vị tha hiệu quả"

Nếu chỉ có hỗn loạn trong quản lý thì SBF phạm tội ác ghê tởm thôi là chưa đủ. Điều thực sự đẩy anh ta xuống vực thẳm chính là lòng tham gần như điên cuồng của anh ta.

Dưới sự bảo trợ của SBF, FTX đã chuyển gần 10 tỷ USD, hơn một nửa tài sản của khách hàng trên nền tảng, sang tài khoản Alameda Research của công ty liên kết , cung cấp cho công ty này các khoản tiền đặt cược rủi ro và lấp đầy các khoảng trống tài chính, đồng thời sử dụng phần mềm tùy chỉnh để giả mạo sổ tài khoản nhằm che đậy việc lạm dụng tiền của khách hàng một cách bất hợp pháp.

Khi thị trường tiền điện tử lao dốc vào tháng 6 năm ngoái, để ngăn chặn sự thật về tài sản của Alameda bị phơi bày, SBF cũng đã yêu cầu bạn gái cũ Ellison chuẩn bị bảy bảng cân đối kế toán khác nhau để che giấu với thế giới bên ngoài việc anh nợ khách hàng FTX gần 10 tỷ đô la Mỹ.

Và Alameda cũng không nhàn rỗi: Nó đã đích thân cho các giám đốc điều hành FTX vay hàng tỷ đô la, bao gồm cả các cá nhân SBF 1 tỷ đô la Mỹ, 543 triệu đô la Mỹ của giám đốc kỹ thuật Nishad Singh, 200-300 triệu đô la Mỹ của người đồng sáng lập Gary Wang, v.v. - khi bạn nhìn thấy điều này, bạn có cảm thấy mình không còn nhận ra chữ "100 triệu" nữa không?

Vậy SBF đã làm gì với số tiền khó kiếm được của khách hàng này?

Đáp án: Mua nhà cao cấp cho nhân viên nòng cốt.

Giám đốc điều hành và người thanh lý mới Ray cho biết: "Tại Bahamas, theo hiểu biết của tôi, quỹ công ty của FTX Group được sử dụng để mua bất động sản và các vật dụng cá nhân khác cho nhân viên và nhà tư vấn. Dường như không có tài liệu cho vay nào đối với một số giao dịch và trong hồ sơ của Bahamas, những tài sản đó thuộc sở hữu cá nhân của nhân viên và nhà tư vấn. Được đăng ký dưới tên."

Reuters đã tìm kiếm hồ sơ tài sản của FTX, SBF và cha mẹ anh ta, cũng như các giám đốc điều hành công ty khác tại Văn phòng Đăng ký Bahamas và phát hiện ra rằng Real Estate Holdings Ltd. của FTX đã mua tổng cộng 15 bất động sản vào năm 2021 và 2022, trị giá gần 100 triệu USD.


SBF's Albany Resort penthouse vị trí ở Bahamas, ảnh từ The TelegraphTAG PH35

Ngoài ra, FTX còn mua không gian quảng cáo Super Bowl vào tháng 2 năm ngoái, trở thành nhà tài trợ chính thức của Major League Baseball, và mua quyền đặt tên sân vận động bóng rổ Miami Heat trong 19 năm, đặt tên là FTXArena.


Sân bóng rổ tại nhà Miami Heat, hình ảnh từ HeatNation

SBF cũng thích giao lưu với các ngôi sao chính trị, kinh doanh, người nổi tiếng và giải trí. Năm ngoái, FTX đã ký kết hợp tác lâu dài với nhà vô địch Super Bowl bảy lần Tom Brady và siêu mẫu người Brazil Gisele Bündchen. Ngoài cổ phần trong công ty, cặp đôi này còn đóng vai trò là đại sứ thương hiệu của FTX và xuất hiện trong các quảng cáo, đổi lại nhận được các khoản thanh toán bằng tiền điện tử.

Cặp đôi (lúc đó vẫn vậy) đã quay một video quảng cáo cho FTX có tên "Tom Brady đã tham gia, bạn sẽ không đến chứ?" Trong video, Tom Brady nói vào điện thoại với vẻ quyết tâm: "Đây là điều đã đưa tôi vào!" Mọi người từ mọi tầng lớp xã hội đều nhận được cuộc gọi, lần lượt đặt công việc của mình xuống và nói: "Tom, tôi cũng tham gia! ”


Ảnh chụp màn hình quảng cáo FTX, hình ảnh từ YouTube

The San Francisco Golden State Warriors cũng đã công bố FTX là nền tảng tiền điện tử và NFT được công nhận chính thức của họ. Siêu sao bóng rổ Stephen Curry đã trở thành đại sứ thương hiệu và cổ đông, đồng thời ủng hộ FTX nhiều lần.


Ảnh chụp màn hình quảng cáo FTX, hình ảnh từ YouTube

Giờ đây, những người nổi tiếng đã quảng bá FTX này không chỉ thua lỗ trên nền tảng mà còn bị kiện ra tòa vì tội tuyên truyền sai sự thật bởi một số nhà đầu tư đã bị thua lỗ nặng nề.

SBF luôn khẳng định mình là tín đồ trung thành của "Lòng vị tha hiệu quả". Phong trào này rất phổ biến ở Thung lũng Silicon. Ban đầu nó kêu gọi mọi người sử dụng lý luận phân tích để tối đa hóa những điều tốt đẹp họ làm và có tác động tích cực lâu dài đến thế giới.

Và SBF quả thực đã làm được rất nhiều điều tốt đẹp. Khi còn học đại học, anh ấy đã ăn chay vì cảm thấy việc chăn nuôi trong nhà máy quá tàn nhẫn. Sau sự nghiệp thành công, ông đã quyên góp 50 triệu USD cho Ấn Độ để cứu trợ dịch bệnh và ứng phó với biến đổi khí hậu. Ông thành lập Quỹ tương lai FTX để tài trợ cho những đổi mới trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, vắc xin và dữ liệu lớn. Ông cũng cung cấp nguồn lực và hỗ trợ tài chính cho các dự án DeFi (tài chính phi tập trung).

Tuy nhiên, trong hệ thống giá trị của mình, SBF tin rằng bất cứ điều gì có thể tối đa hóa lợi ích, thậm chí là nói dối và gian lận, đều có thể chấp nhận được. Vì vậy, khi tùy ý chiếm đoạt hàng chục tỷ đô la và tham gia lừa đảo, cuối cùng anh ta đã "chơi lớn": cấu trúc tài sản không lành mạnh của FTX và Alameda không thể đối phó với sự biến động của thị trường và giá tiền tệ giảm cùng lúc, đồng thời đế chế tiền điện tử mà anh và những người bạn tốt của mình tiếp thị cẩn thận đã sụp đổ. Và ông cũng bị phủ nhận bởi phong trào ủng hộ ông: “Nếu bạn dùng tiền của người khác để làm việc tốt thì đó không được gọi là lòng vị tha hiệu quả”. Nó chỉ là một trò chơi tiền bạc nơi mọi người đam mê tiền bạc.

Kết thúc câu chuyện

Theo tài liệu nộp lên Tòa án Phá sản Liên bang Hoa Kỳ, FTX đang phá sản. Các khoản nợ được tiết lộ trong đơn đăng ký tài sản lên tới 10 tỷ USD đến 50 tỷ USD, nhưng ban quản lý mới chỉ phát hiện ra một phần nhỏ trong số đó tài sản, bao gồm 740 triệu USD tiền điện tử và khoảng 560 triệu USD tiền mặt được lưu trữ trong ví lạnh ngoại tuyến. Vụ án liên quan đến tổng cộng hơn 1 triệu chủ nợ. 50 chủ nợ hàng đầu nắm giữ tổng số nợ 3,1 tỷ USD và khoản nợ của chủ nợ lớn nhất vượt quá 226 triệu USD. Người ta nói rằng số tiền này rất có thể sẽ không thể lấy lại được.

Phiên tòa dự kiến ​​kéo dài khoảng 6 tuần và bản án sẽ được tuyên trước Lễ tạ ơn năm nay. Bộ tư pháp Hoa Kỳ đã buộc tội SBF bảy tội danh bao gồm gian lận tài chính, rửa tiền, gian lận chuyển khoản và âm mưu. Nếu bị kết án về mọi tội danh, anh ta sẽ phải đối mặt với mức án lên tới 115 năm tù.

Từ "anh chàng tóc đen" ngủ trên chiếc ghế sofa lười trong văn phòng, đến người đàn ông giàu có hàng đầu được mệnh danh là "Buffett trong thế giới tiền tệ", cho đến tên tù nhân bị tiêu sạch tài sản chỉ sau một đêm, tôi tin rằng cái kết của câu chuyện sẽ sớm có.


Tháng 8 năm 2020, "ảnh ngoài vòng tròn" ngủ trong văn phòng của SBF, ảnh đến từ FTXTwitterTAGPH 15

Cuối cùng, hãy cùng xem qua tại phóng viên CoinDesk, cơ quan truyền thông tiền tệ đã đưa tin về Alameda và gây ra hiệu ứng domino FTX. Việc lập hồ sơ mà anh ấy thực hiện trong phiên tòa xét xử SBF hơi quá bình thường.


Thế giới này thực sự là một đội cơ sở.