Công ty khởi nghiệp xe điện Trung Quốc Nio cung cấp một nghiên cứu điển hình sâu sắc rằng mặc dù đầu tư rất nhiều vào R&D nhưng công ty vẫn chưa có lãi, nêu bật sự phức tạp của hoạt động kinh doanh xe điện và những thách thức quan trọng mà các nhà sản xuất xe điện phải giải quyết trước khi họ có thể bắt đầu có lãi.

Tuy nhiên, kế hoạch chi tiết của Nio cung cấp một số ý tưởng chiến lược quan trọng sẽ giúp trở thành người chiến thắng trong thị trường cạnh tranh khốc liệt này, đặc biệt là đối với các công ty Nhật Bản đang chuẩn bị tăng tốc trong cuộc cạnh tranh xe điện toàn cầu.

Nio được thành lập vào năm 2014, ra mắt chiếc xe điện đầu tiên vào năm 2018 và được niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán New York trong cùng năm.

Công ty có cả công nghệ sạc và thay pin và đã bắt đầu đẩy nhanh sản xuất công nghệ sau này. Công ty cũng đang phát triển các thiết bị và hệ thống bán dẫn của riêng mình.

Nio nổi bật với chiến lược đầu tư quyết liệt. Từ năm 2016 đến tháng 6 năm 2023, tổng vốn đầu tư vào R&D của công ty đạt 36,8 tỷ nhân dân tệ (khoảng 5,15 tỷ USD), tương đương với chi tiêu R&D của Mitsubishi Motors, công ty có doanh thu hàng năm gấp 7 lần doanh thu hàng năm.

Năm nay, chi tiêu cho R&D của NIO thậm chí có thể vượt quá 230 tỷ yên (1,55 tỷ USD) của Suzuki Motor. Vào năm 2022, tỷ lệ R&D trên doanh số bán hàng của NIO sẽ là 22%, vượt xa mức 3,8% của Tesla và 4,3% của BYD.

Chi phí nhân sự chiếm 60% chi phí R&D của Weilai. Mức lương trung bình hàng năm của công ty là 670.000 nhân dân tệ, tương đối cao ở Trung Quốc.

Mặc dù doanh thu năm 2022 tăng hơn sáu lần so với ba năm trước lên 49,2 tỷ nhân dân tệ, nhưng khoản lỗ hoạt động trong cùng kỳ đã tăng từ 11 tỷ nhân dân tệ lên 15,6 tỷ nhân dân tệ. Weilai vẫn còn một chặng đường dài phía trước để chuyển lỗ thành lãi.

Ngoài chi phí phát triển khổng lồ, việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng thay thế pin cũng ảnh hưởng nặng nề đến công ty. NIO đã xây dựng hơn 1.300 trạm đổi pin trên khắp Trung Quốc và có kế hoạch xây dựng thêm 1.000 trạm nữa trong năm nay. Theo ước tính của các công ty chứng khoán, chi phí cho một trạm đổi pin vào khoảng 3,5 triệu nhân dân tệ.

Trong nửa đầu năm 2023, khoản lỗ hoạt động của NIO lên tới 11,1 tỷ nhân dân tệ.

Doanh số bán hàng của công ty từ tháng 4 đến tháng 6 đã giảm xuống mức thấp nhất trong hai năm, làm giảm khả năng huy động vốn của công ty. Do đó, quyết định của công ty vào tháng 9 về việc phát hành trái phiếu chuyển đổi trị giá tổng cộng 1 tỷ USD đã làm gia tăng mối lo ngại về sức khỏe tài chính của công ty. Cổ phiếu của công ty đã giảm khoảng 10% kể từ cuối năm ngoái, trái ngược hẳn với mức tăng 110% của Tesla.

Quỹ đạo phát triển của Nio sau 9 năm không hề thua kém Tesla, hãng chỉ đạt được lợi nhuận trong năm thứ 18. Tuy nhiên, Tesla đã thống trị thị trường vào thời điểm đó và tận hưởng lợi thế của người đi đầu. Nhưng hiện nay ngành công nghiệp xe điện ngày càng đông đúc hơn, với việc Mỹ và châu Âu cạnh tranh gay gắt với các nhà sản xuất Trung Quốc.

Nói một cách tương đối, các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản là những người đến sau trong thị trường xe điện và họ cũng đang phải đối mặt với tình thế khó xử tương tự như NIO.

Hầu hết các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản có kế hoạch đầu tư hàng trăm tỷ đến hàng nghìn tỷ yên trong trung và dài hạn để mở rộng hoạt động kinh doanh xe điện của họ. Mặc dù đầu tư rất lớn nhưng để đạt được lợi nhuận, họ cần đảm bảo khối lượng bán hàng lớn hơn. Một số nhà phân tích cho rằng các công ty khởi nghiệp xe điện cần bán 200.000 xe mỗi năm để đạt điểm hòa vốn.

Dữ liệu từ công ty nghiên cứu MarkLines cho thấy Nissan, công ty dẫn đầu các đối thủ trong nước trong cuộc cạnh tranh xe điện, sẽ bán được 130.000 xe vào năm 2022. Mặc dù các công ty Nhật Bản có nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng và công nghệ dồi dào nhưng tương lai của hoạt động kinh doanh xe điện của họ vẫn chưa rõ ràng.

Do nhu cầu đầu tư lớn, cạnh tranh về số lượng và làn sóng giảm giá không thể tránh khỏi, sự thống trị của thị trường xe điện ngày nay có nhiều điểm tương đồng với sự cạnh tranh trên thị trường LCD ngày xưa. Vậy sự khác biệt giữa người thắng và người thua là gì?

Sự kiện của NIO vào ngày 21 tháng 9 đã làm sáng tỏ vấn đề quan trọng này. Tại cuộc họp báo ở Thượng Hải, NIO đã khiến các nhà phân tích và người theo dõi thị trường ngạc nhiên khi ra mắt chiếc điện thoại thông minh tự phát triển đầu tiên của mình.

Điện thoại Android này có nhiều chức năng bao gồm điều hòa nhiệt độ, điều chỉnh ghế ngồi, thao tác bằng phím và cấu hình đỗ xe tự động, mang đến cho người lái sự tiện lợi và kết nối cao hơn. NIO bày tỏ hy vọng sử dụng điện thoại di động làm phương tiện truyền tải để mang lại trải nghiệm tốt nhất cho người dùng ô tô.

NIO tập trung vào việc làm cho ô tô trở thành một không gian thông minh hơn và dễ chịu hơn, đồng thời đã đạt được lợi thế trong việc phát triển phần mềm và sáng tạo nội dung. Chu Tấn Thành, nhà phân tích trưởng về Trung Quốc tại công ty nghiên cứu ngành công nghiệp ô tô Fourin có trụ sở tại Nagoya, cho biết các công ty Nhật Bản đang tụt lại phía sau trong lĩnh vực này. NIO cũng cho phép khách hàng sử dụng pin với mức giá cố định như một phần trong chiến lược kinh doanh của mình nhằm tạo ra "hệ sinh thái NIO" bằng cách cải thiện sự thuận tiện cho khách hàng.

Các công ty Nhật Bản đã bắt đầu tiết lộ dần thông tin chi tiết về kế hoạch sản xuất xe điện trong vài năm tới, phác thảo các mẫu xe mới cũng như chiến lược đầu tư và sản xuất số lượng lớn. Trong khi lợi thế nhờ quy mô là rất quan trọng trong lĩnh vực này, các nhà sản xuất Nhật Bản cần thiết lập lợi thế cạnh tranh độc đáo.