Các nhà phát triển thuốc từ lâu đã tìm kiếm phương pháp điều trị hantavirus, một bệnh truyền nhiễm hiếm gặp. Gần đây, một đợt bùng phát hantavirus đã xảy ra trên một tàu du lịch và các cơ quan y tế công cộng trên thế giới đang khẩn trương thực hiện các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát. Đợt dịch này đã khiến 3 người tử vong và 5 ca nhiễm trùng, khiến việc nghiên cứu, phát triển các loại thuốc, vắc xin liên quan trở nên cấp bách hơn. Hantavirus thường lây lan qua tiếp xúc với loài gặm nhấm bị nhiễm bệnh, nhưng chủng trong đợt bùng phát này có thể truyền từ người sang người. Một số dự án R&D tiềm năng trước đây đã bị gác lại do thiếu kinh phí trong thời gian dài hiện đang tìm kiếm một vòng cấp vốn mới để thúc đẩy các thử nghiệm lâm sàng tiếp theo và nghiên cứu liên quan cũng như đưa ra các lựa chọn điều trị sẵn có càng sớm càng tốt.
Trong nhiều năm, các nhà khoa học đã tìm kiếm các loại thuốc hiệu quả để điều trị hantavirus.
Sau đây là những tiến bộ liên quan đến thuốc và vắc xin hantavirus hiện đang được phát triển:
Thuốc điều trị
Một liên minh nghiên cứu khoa học quốc tế về công nghệ sinh học bao gồm nhiều trường đại học, công ty và các viện nghiên cứu quân sự Hoa Kỳ đã phát triển một loại kháng thể trung hòa nhắm vào hantavirus. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí “Science Translational Medicine” năm 2022 cho thấy kháng thể này có thể bảo vệ chuột đồng một cách hiệu quả trước chủng Andes hantavirus lây lan trong đợt dịch này.
Kartik Chandran, giáo sư vi sinh và miễn dịch học tại Đại học Y khoa Albert Einstein ở New York, là thành viên của nhóm nghiên cứu và phát triển. Ông cho biết: Kháng thể này được lấy từ mẫu máu của những bệnh nhân đã bị nhiễm các loại hantavirus khác; nó có thể liên kết chính xác với các protein bề mặt của virus, ngăn chặn virus xâm nhập vào tế bào người và giúp loại bỏ các tế bào bị nhiễm bệnh.
Thuốc kháng thể từng là công cụ quan trọng trong cuộc chiến chống lại dịch bệnh vi-rút Corona mới. Sau khi dịch bệnh bùng phát, các công ty dược phẩm như Regeneron và Eli Lilly đã nhanh chóng phát triển kháng thể và đưa chúng vào thử nghiệm lâm sàng, giúp giảm hiệu quả việc nhập viện của một số lượng lớn bệnh nhân mắc bệnh nặng.
Chandran cho biết ý tưởng ứng dụng của kháng thể hantavirus này là: tiêm trước cho những người đã tiếp xúc với vi rút để ngăn ngừa nhiễm trùng hoặc giảm các triệu chứng; nó cũng có thể được sử dụng cho những người nhiễm bệnh đã có các triệu chứng để ngăn ngừa tình trạng bệnh trở nên tồi tệ hơn.
Tuy nhiên, hiện tại kháng thể này mới chỉ hoàn thành thí nghiệm trên động vật và chưa thể sản xuất hàng loạt để điều trị đợt dịch này. Nguồn tài trợ cho dự án từ Viện Dị ứng và Bệnh Truyền nhiễm Quốc gia sẽ hết hạn vào năm 2024 và các thử nghiệm lâm sàng trên người vẫn chưa bắt đầu.
Nhóm của Chandran rất cần nguồn tài trợ mới để thúc đẩy nghiên cứu, nhưng ông thẳng thắn thừa nhận: Dịch bệnh Hantavirus diễn ra lẻ tẻ. So với các loại virus phổ biến khác, việc nhận được hỗ trợ kinh phí nghiên cứu khoa học ưu tiên luôn khó khăn.
Bộ phận nghiên cứu khoa học của Quân đội Hoa Kỳ cũng tham gia vào quá trình nghiên cứu và phát triển này, và các đối tác còn có Công ty dược phẩm sinh học Max Planck. Công ty này đã phát triển một liệu pháp kết hợp kháng thể virus Ebola và đưa vào thử nghiệm trong đợt dịch Ebola 2014-2015 ở Tây Phi. Các nghiên cứu quy mô nhỏ cho thấy liệu pháp này có thể làm giảm đáng kể tỷ lệ tử vong.
R&D vắc xin
Rất lâu trước khi đợt bùng phát hiện nay, Moderna đã hợp tác với Viện Nghiên cứu Y học Truyền nhiễm Quân đội Hoa Kỳ để tiến hành nghiên cứu liên quan đến hantavirus.
Vào năm 2024, Moderna một lần nữa sẽ hợp tác với Trung tâm Đổi mới Vắc xin của Trường Y thuộc Đại học Hàn Quốc để bắt đầu nghiên cứu và phát triển vắc xin hantavirus. Đây cũng là một trong những dự án R&D hợp tác bên ngoài của Moderna hướng tới các bệnh truyền nhiễm mới nổi có nguy cơ cao.
Người phát ngôn của Moderna cho biết: "Nghiên cứu và phát triển có liên quan vẫn đang ở giai đoạn đầu và tiếp tục phát triển, điều này phản ánh cách bố trí trách nhiệm xã hội của công ty nhằm ứng phó với các bệnh truyền nhiễm mới nổi và phát triển các biện pháp đối phó chống dịch bệnh."
Moderna không phải là công ty duy nhất trên thế giới đang phát triển vắc xin hantavirus trong những năm gần đây. Theo nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Bệnh truyền nhiễm vào năm 2023, Viện Bệnh truyền nhiễm Quân đội Hoa Kỳ đã hoàn thành các thử nghiệm ban đầu trên người về một loại vắc xin hantavirus có thể tạo ra phản ứng miễn dịch trong cơ thể con người một cách an toàn.